Vẻ đẹp nhà nho chân chính qua tác phẩm Bài ca ngất ngưởng của Nguyễn Công Trứ – Bài văn số 2 lớp 11

Vẻ đẹp nhà nho chân chính qua tác phẩm Bài ca ngất ngưởng của Nguyễn Công Trứ – Bài văn số 2 lớp 11
5 (100%) 480 đánh giá

Đề bài: Anh chị hãy làm nổi bật vẻ đẹp nhà nho chân chính qua tác phẩm Bài ca ngất ngưởng của Nguyễn Công Trứ – Bài văn số 2 lớp 11.

Bài làm

Loading...

“Vòng đất dọc ngang ngang dọc

Nợ tang bồng vay trả trả vay

Chí làm trai nam bắc đông tây

Cho phỉ sức vẫy vùng trong bốn bể..”

(Chí làm trai- Nguyễn Công Trứ)

Nguyễn Công Trứ đã có những bài thơ nói rất hay về chí làm trai vẫy vùng bốn bể, làm trai là phải có “danh gì với núi sông”. Ông sống ở khoảng cuối thế kỉ XVIII đến giữa thế kỉ XIX, xuất thân trong một gia đình nhà nho. Nguyễn Công Trứ là một người tài giỏi, hiểu biết hết về các lĩnh vực quân sự, khoa học nhưng cuộc đời ông lại gặp nhiều những sóng gió, thăng trầm. Ông đang được giữ một chức quan cao bỗng nhiên bị giáng chức, cuộc đời như đang trêu đùa với ông, ông là một nhà Nho chân chính không than trách sự đời mà lại “ngất ngưởng”, ông “ngất ngưởng” khinh thường cái trốn quan trường đầy rẫy âm mưu và sự lịnh bợ được thể hiện trong tác phẩm “Bài ca ngất ngưởng”. Qua bài này thì chúng ta thấy được nổi bật lên là một nhà nho “khác thường” cũng cho ta thấy rõ cái “ngông” của ông qua từng câu chữ.

Bài thơ được làm theo thể hát nói hay còn được gọi là ca trù, tuân theo những quy tắc nhất định nhưng Nguyễn Công Trứ đã thay thế hai câu chữ Hán mở đầu bằng một câu chữ Hán và một câu chữ Nôm tạo ra một nét độc đáo riêng:

“Vũ trụ nội mạc phi phận sự

Ông Hi Văn tài bộ đã vào lồng

Khi Thủ khoa, khi Tham tán, khi Tổng đốc đông

Gồm thao lược đã nên tay ngất ngưởng

Lúc Bình Tây cờ đại tướng

Có khi về phủ doãn Thừa Thiên.”

Ông đã tự đề cao bản thân của mình : “Vũ trụ nội mạc phi phận sự” chính là trong vũ trụ, trời đất này không có việc gì là không phải phận sự của ta. Và khoe những tài năng hơn người “văn võ song toàn” là “Thủ khoa”, “Tham tán”, “Tổng đốc đông”, “đại tướng”,… Thường thì tư tưởng của một nhà Nho học sách thánh hiền cho dù mình có tài giỏi đến đâu cũng sẽ không nói ra, và còn thể hiện sự khiêm tốn như Phạm Ngũ Lão một vị tướng tài giỏi, ông cũng là một người văn võ song toàn nhưng vẫn thấy “thẹn” với đời trong bài Tỏ Lòng ông đã viết:

“Nam nhi vị liễu công danh trái

Tu thính nhân gian thuyết Vũ hầu”

Như vậy, đã cho chúng ta thấy sự “ngất ngưởng” của Nguyễn Công Trứ, ông đã phá vỡ bức tường thành vững trãi những tư tưởng của Nho giáo để được thể hiện thái độ sống của chính mình, tự hào với những chức danh mình đang có. Ông mạnh giạn cho tất cả mọi người được biết cái tài hơn người của mình lại còn thêm chữ “ngất ngưởng” ông đã nêu bật được phong cách sống phóng khoáng của mình. Một người sống vượt bậc, sống hơn người như vậy nhưng lại bị giáng chức như một trò đùa của chốn quan trường nên ông đã kết thúc trò đùa ấy lui về chốn thường dân sống được làm chính mình:

Vẻ đẹp nhà nho chân chính qua tác phẩm “Bài ca ngất ngưởng” của Nguyễn Công Trứ - Bài văn số 2 lớp 11

Vẻ đẹp nhà nho chân chính qua tác phẩm Bài ca ngất ngưởng của Nguyễn Công Trứ

“Đô môn giải tổ chi niên

Đạc ngựa bò vàng đeo ngất ngưởng

Kìa núi nọ phau phau mây trắng

Tay kiếm cung mà nên dạng từ bi

Gót tiên theo đủng đỉnh một đôi dì

Bụt cũng nực cười ông ngất ngưởng.”

Ông sáng tác bài thơ năm 1848, đó chính là thời điểm ông cáo quan về quê, thoát khỏi chốn quan trường ngột ngạt. Phải chăng ông muốn báo cho mọi người biết rằng ông đã hết làm quan, đã được tự do, được thả ra khỏi cái “lồng” chật hẹp. Ngay cả khi về ở ẩn ông cũng tạo ra một cái lạ thường, ông không thèm cưỡi ngựa mà lại cưỡi bò còn cho bò đeo chuông. Đây chính là cái “ngông” mà chỉ Nguyễn Công Trứ mới có thể làm được. Sau khi cáo quan về ông còn đi tru du, đi những nơi phong cảnh đẹp tuyệt trần: “Kìa núi nọ phau phau mây trắng”. Thấy vậy, ông dựng nhà và sống luôn tại chốn thần tiên ấy- núi Đại Nại. Không như các nhà Nho cùng thời khác về sống giản dị, không ham mê nữ sắc, mà Nguyễn Công Trứ lại có những cô hầu gái đủng đỉnh theo ông tới chốn tu hành. Tất cả các hành đông “ngất ngưởng” của ông đến Bụt cũng thấy nực cười.

Tiếp đến là những câu thơ với nhịp 2/2/2 và 2/2/3 tạo âm hưởng nhạc điệu cho bài: 

“Khi ca, khi tửu, khi tắc, khi tùng

Không Phật, không tiên, không vướng tục”

Ông ca hát và uống rượu thoải mái, không phải Tiên, không phải Phật mà ông là chính ông. Ông sống là chính mình sống phóng khoáng và nêu bật lên suy nghĩ của mình về cái “được” và cái “mất” nơi trần thế này. Với ông thì ông xem cái “được” và cái “mất” là hai thứ xảy ra bình thường trong cuộc sống. Và kết hợp với đó là “khen” và “chê” ông là người sống tích cực không quá quan trọng về hình thức:

“Được mất dương dương người thái thượng

Khen chê phơi phới ngọc đông phong.”

Và cuối cùng ông kết bài thơ, nhấm mạnh một lần nữa về phong cách sống của mình:

“Chẳng Trái Nhạc cũng vào phường Hàn Phú

Trong triều ai ngất ngưởng được như ông.”

Ông tự hào mình “ngất ngưởng” tự khẳng định chính bản thân mình là hạng danh nhân, người tài giỏi. Đó chính là cái riêng rất “ngông” của nhà thơ. 

Qua bài “Bài ca ngất ngưởng” ta thấy được ông là một nhà Nho chân chính không màng danh lợi, sống là chính mình không ép buộc mình vào cái khuôn theo tư tưởng của một nhà Nho học lỗi thời. Chính những nhà Nho như Nguyễn Công Trứ đã tạo nên một suy nghĩ như thời đại tân tiến.

Nguyễn Hòa

Loading...
DMCA.com Protection Status