Nhân cách nhà nho chân chính trong bài thơ Bài ca ngắn đi trên bãi cát của Cao Bá Quát – Bài tập làm văn số 2 lớp 11

Nhân cách nhà nho chân chính trong bài thơ Bài ca ngắn đi trên bãi cát của Cao Bá Quát – Bài tập làm văn số 2 lớp 11
5 (100%) 480 đánh giá

Đề bài: Anh chị hãy làm nổi bật nhân cách nhà nho chân chính trong bài thơ Bài ca ngắn đi trên bãi cát của Cao Bá Quát – Bài tập làm văn số 2 lớp 11.  

Bài làm

Loading...

Nhân cách nhà nho chân chính được Nguyễn Công Trứ thể hiện rất rõ trong bài “Bài ca ngất ngưởng” còn của Cao Bá Quát ta thấy trong tác phẩm “Bài ca ngắn đi trên bãi cát” (Sa hành đoản ca). Cao Bá Quát cũng như Nguyễn Công Trứ là một người học rộng tài cao nhưng cuộc đời thì gặp nhiều gian truân sóng gió, gặp phải những chớ chêu về đường công danh. Mà nam nhi thời trước luôn lấy sự nghiệp làm trọng. Đã là kẻ sĩ đọc sách Thánh hiền thì phải làm quan, phò vua giúp nước nhưng trong triều đình thì có biết bao nhiêu con người, phải khom lưng xuống gối mới có thể yên phận giữ được cái chức của mình họ không từ thủ đoạn dẫm đạp lên nhau vì lợi ích ca nhân mà không từ thủ đoạn.

Những nhà nho chân chính họ sống ngay thẳng cho nên khó mà được lòng các quan trong triều đình, Cao Bá Quát cũng vậy ông sống là một người ngay thẳng không biết xu nịnh ai nên con đường về công danh gặp nhiều trở ngại. Nhưng ông biết rằng công danh của xã hội phong kiến đương thời đã thối nát và ông muốn đổi mới cuộc sống ta sẽ thấy rõ trong bài “Bài ca ngắn đi trên bãi cát”.

“Bãi cát dài lại bãi cát dài

Đi một bước như lùi một bước

Mặt trời đã lặn, chưa dừng được

Lữ khách trên đường nước mắt rơi.”

Bài thơ là một khúc ca ngắn ấy vậy mà bản thân nó lại chứa đựng vẽ trên một con đường rất dài. Bãi cát dài và lại tiếp tục một bãi cát dài đang đi mà cảm tưởng như lùi lại một bước. Càng bước đi thì lại thấy bãi cát dài hơn, mặt trời thì cũng đã lặn nhưng chưa tới đích nên vẫn phải bước tiếp. Lữ khách cảm thấy quá mệt mỏi đến nỗi nước mắt cũng đã rơi, ta thấy được con đường của lữ khách này như chính con đường mà tác giả đang đi. Ẩn dụ muốn nói tới con đường học – thi – làm quan của thời xưa gian nan và vất vả, càng học thì lại càng hiểu biết nhiều mà trí thức thời xưa thì biết bao nhiêu cho đủ dù có tài giỏi đến đâu vẫn cảm thấy hổ thẹn với đời. Nhưng chỉ có học, học chính là con đường duy nhất để thực hiện được trí làm trai của thời xưa: “tu thân, tề gia, trị quốc, bình thiên hạ”. Cao Bát Quát cũng là nam nhi ông cũng muốn mình “phò vua giúp nước”, cũng muốn mình lập được công danh để không thấy thẹn với đời. Càng đọc nhiều, biết rộng thì ông lại càng nhận ra được sự lạc hậu, tha hóa của chế độ học hành thi cử truyền thống trong cái chuyển mình của thời thế. Nên càng đi ông lại càng chẳng thấy đích đâu, càng đi lại càng thấy được những khó khăn  chồng chất toàn là khó khăn:

“Xưa nay, phường danh lợi

Tất cả trên đường đời

Đầu gió hơi men thơm quán rượi

Người say vô số, tỉnh bao người?”

Nhân cách nhà nho chân chính trong bài thơ “Bài ca ngắn đi trên bãi cát” của Cao Bá Quát – Bài tập làm văn số 2 lớp 11

Nhân cách nhà nho chân chính trong bài thơ Bài ca ngắn đi trên bãi cát

Con đường danh lợi cũng như hương thơm quán rượi, là một thứ cám dỗ nam nhi, khiến bao người say vì nó. Khiến họ phải bon chen, phải gạt đi hết những luân lí đạo đức để có được nó- công danh. Công danh như một thứ gì đó khiến cho con người không tài nào thoát được ra khỏi những lợi ích, quyền lực mà chúng mang lại. Tất cả đều lao đầu vào và rồi chả biết tay mình đã nhúng chàm hay chưa! Điều đó chính tỏ Cao Bá Quát là một người rất tinh tế, ông nhìn thấy được hết những gì xấu xa, thối nát nhất của xã hội. Những suy nghĩ của ông vượt xa tất cả những nho sĩ khác, cũng cho thấy ông là một nho sĩ uyên bác, chân chính khinh miệt , chán ghét cái lối sống quan niệm của các sĩ tử thời bấy giờ. Và ông cũng tự hào mình lại một trong số những kẻ hiếm hoi giữ được sự tỉnh táo trong vô số những người say vì công danh. Nhưng ông là nam nhi, dù có khinh mệt có ghét, có nhận ra nhưng thời thế là vậy ông vẫn bắt buộc phải đi tiếp, bước tiếp trên bãi cát dài vô vọng ấy. Chỉ sợ rằng dần, ông sẽ giống như những kẻ say kia lao vào con đường công danh một cách mù quáng:

“Bãi cát dài, bãi cát dài ơi

Tính sao đây đường bằng mờ mịt?

Đường ghê sợ còn nhiều đâu ít

Hãy nghe ta hát khúc đường cùng

Phía Bắc núi Bắc, núi muôn trùng

Phía Nam núi Nam, sóng dào dạt”.

Cao Bá Quát mệt mỏi trên con đường này, ông bế tắc và tự hỏi “tính sao đây?” khi khó khăn nối tiếp khó khăn “đường ghê sợ” thì vẫn còn nhiều, mà “núi” thì “muôn trùng” biết khi nào hết núi lại tới sông “sóng dào dạt” bắt đầu. Không biết tới bao giờ mới thoát khỏi hết những điều đó. Và rồi cuối cùng ông chỉ biết đứng chôn chân trên cát:

“Anh đứng làm chi trên bãi cát?”

Lặng lẽ hỏi chính bản thân rằng tại sao biết là nhiều khó khăn biết là có những thứ mình ghét, mình khinh bỉ vậy tại sao vẫn cứ muốn tiếp tục thực hiện điều đó.

Bài thơ “Bài ca ngắn đi trên bãi cát” đã chứng tỏ một điều Cao Bát Quát là một người tài giỏi “học rộng tài cao” nhưng thời thế thì lại khiến ông phiền lòng. Muốn phò vua giúp nước nhưng cứ tiến mà lại lùi. Và phải hỏi chính bản thân mình trong vô vọng trên bãi cát dài ấy!

Nguyễn Hòa

Loading...
DMCA.com Protection Status